De Belgische vertoning: de Vlaamse leeuw

Naar aanleiding van de 175ste verjaardag van de Belgische onafhankelijkheid organiseert het Rijksarchief de tentoonstelling De Belgische vertoning. Symbolen - Rituelen - Mythen (1830-2005). Aan de hand van unieke en zorgvuldig uitgezochte documenten kan de bezoeker ontdekken hoe de jonge Belgische Staat vanaf 1830 op zoek ging naar een eigen identiteit, hoe aan deze identiteit in de loop van de voorbije 175 jaar vorm is gegeven, hoe ze is gepropageerd, welke mythen zijn gevormd, welke rituelen met bepaalde nationale plechtigheden verbonden zijn en welke symbolen er worden gebruikt.
Ook De Morgen licht elke dag een Belgisch symbool toe. Omdat er nogal wat Vlamingsgezinden in Huirtuit rondlopen, willen we jullie het stukje over de Vlaamse leeuw uit de krant van vandaag zeker niet onthouden...

Het wapen van de Vlaamse Gemeenschap, een zwarte leeuw met rode tong en klauwen op een gouden veld, was eigenlijk het wapen van de graven van Vlaanderen tijdens de Middeleeuwen. Op het einde van de negentiende eeuw werd het leeuwenwapen het symbool van de Vlaamse beweging. De extreemste strekking verwierp echter de aanwezigheid van rode kleuren (die te ‘Belgisch’ waren) en koos voor een volledig zwarte leeuw.
Het Vlaamse volkslied ‘De Vlaamse leeuw’ werd gecomponeerd in 1847. De tekst is van de hand van Hippoliet van Peene, de muziek van Karel Miry. Enkel de twee eerste strofen van de originele tekst werden officieel aangenomen. De tekst luidt:

Ze zullen hem niet temmen, de fiere Vlaamse Leeuw
Al dreigen zij zijn vrijheid met kluisters en geschreeuw.
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft.
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.
De tijd verslindt de steden, geen tronen blijven staan:
De Legerbenden sneven, een volk zal nooit vergaan.
De vijand trekt te velde, omringd van doodsgevaar.
Wij lachen met zijn woede, de Vlaamse Leeuw is daar!
Zij zullen hem niet temmen, zolang een Vlaming leeft,
Zolang de Leeuw kan klauwen, zolang hij tanden heeft.

Eigenlijk was ons volkslied niet als anti-Belgisch bedoeld. Toen het lied werd gecomponeerd werd Frankrijk door de Belgen als een gevaarlijke bedreiging beschouwd. De vijand waartegen Vlaanderen (maar ook België) zich zou verzetten, was dus Frankrijk. ‘De Vlaamse leeuw’ is overigens geïnspireerd op een Duits lied, ‘Der Deutsche Rhein’, uit 1840: “Sie sollen ihn nicht haben, Den freien deutschen Rhein, So Lang sich Herzen haben, An seinem Feuerwein.” (Bron: "De Belgische vertoning. Symbolen. Rituelen. Mythen." - Algemeen rijksarchief 2005)

WAAR Algemeen Rijksarchief, Ruisbroekstraat 8, 1000 Brussel (in de nabijheid van de Zavel en het Koningsplein).
BEREIKBAARHEID Trein-Metro (lijn 1): Centraal Station; Tram-Bus: lijnen 27-38-60-71-92-93-94-95-96 (halte Zavel of Koning); Parking Albertina-Congres.
WANNEER De tentoonstelling loopt nog tot 14 oktober 2005, van 10 uur tot 17 uur (loketten gesloten om 16.30 uur), elke dag behalve op maandag.
TOEGANG Volwassen: €3,00 - 7 t.e.m. 12 jaar: €1,00 - Kinderen onder de 7 jaar: gratis - Houder van Pass 175-25: gratis.
INFO Meer informatie bij Claude de Moreau de Gerbehaye, Afdelingshoofd bij het Algemeen Rijksarchief, tel.: 02-513 76 80.