Toespraak herdenking Wapenstilstand WO I op 11 november ...

Dames en heren,
Beste inwoners van Herenthout,
Beste aanwezigen

We zijn hier zonet samen aangekomen na onze gezamenlijke fakkeltocht. Een tocht die ons letterlijk en figuurlijk dichter bij elkaar heeft gebracht. Met een brandende fakkel in de hand zijn we samen op weg gegaan naar deze bijzondere plaats in ons dorp. Naar het standbeeld van de Onbekende Soldaat.

En misschien is dat wel een bijzonder mooie manier om Wapenstilstand te herdenken. Want een fakkel is meer dan een lichtje in het donker. Het is een symbool van hoop, herinnering en verbondenheid. En vooral: van het doorgeven van iets waardevols aan de volgende generatie.

Vandaag staan we hier stil bij 11 november 1918. De dag waarop de wapens zwegen en na vier lange, verschrikkelijke jaren eindelijk een einde kwam aan de Eerste Wereldoorlog. Een oorlog die ook onze streek en onze gemeenschap niet onberoerd liet. Achter de grote geschiedenisboeken, de militaire strategieën en de namen van veldslagen schuilen immers duizenden persoonlijke verhalen. Verhalen van jonge mannen die nooit meer thuiskwamen. Van gezinnen die hun vader, zoon of broer verloren. Van moeders en echtgenotes die jarenlang tevergeefs hoopten op nieuws. En ook hier in Herenthout werden mensen geconfronteerd met de gevolgen van oorlog, verlies en onzekerheid.

Het standbeeld van de Onbekende Soldaat herinnert ons aan al die mensen. Aan de bekende namen, maar zeker ook aan de onbekenden. Aan iedereen die zijn leven verloor, vaak ver van huis, en wiens verhaal misschien nooit volledig verteld is. Het is belangrijk dat we blijven herdenken, omdat we nooit mogen vergeten welke prijs oorlog vraagt.

Wapenstilstand betekent letterlijk dat de wapens zwijgen. Maar echte vrede vraagt veel meer dan het neerleggen van wapens.

En dat besef is vandaag misschien nog belangrijker dan ooit. Wanneer we naar het nieuws kijken, zien we dat oorlog helaas geen geschiedenis is die netjes in onze schoolboeken is opgeborgen. In Oekraïne, in het Midden-Oosten en op andere plaatsen in de wereld worden mensen vandaag nog altijd geconfronteerd met geweld, angst, verwoesting en verlies.

Terwijl wij hier in alle rust samen kunnen komen, zijn er elders mensen die niet weten of ze morgen nog een dak boven hun hoofd zullen hebben. Of hun kinderen veilig naar school kunnen. Of hun familieleden ooit nog zullen terugkeren.

Dat maakt onze herdenking vandaag bijzonder actueel. En het herinnert ons eraan dat vrede nooit vanzelfsprekend is. We mogen vrede niet beschouwen als iets dat er gewoon altijd zal zijn. Vrede is iets waar we elke dag opnieuw aan moeten werken.

En daarvoor hoeven we niet altijd naar de grote wereldleiders of internationale instellingen te kijken. Vrede begint ook heel dichtbij. In hoe we met elkaar omgaan. In hoe we luisteren naar mensen die anders denken. In hoe we meningsverschillen oplossen zonder elkaar als tegenstanders te behandelen. In hoe we respect tonen, ook wanneer we het niet met elkaar eens zijn.

Want uiteindelijk hebben we allemaal hetzelfde belang: een warme, veilige en leefbare gemeenschap waarin iedereen zich thuis kan voelen. Dat is misschien wel één van de belangrijkste lessen die we uit de geschiedenis kunnen meenemen.

Herdenken is niet alleen terugkijken. Het is ook verantwoordelijkheid opnemen voor de toekomst.

En precies daarom vind ik het zo waardevol dat we hier vandaag samen staan. Want de fakkel die we vandaag dragen, mogen we niet laten uitdoven zodra deze plechtigheid voorbij is. We moeten het licht van herinnering en verbondenheid blijven doorgeven. Aan onze kinderen en kleinkinderen. Aan iedereen die na ons komt. Zodat ook zij begrijpen dat vrijheid, democratie, verdraagzaamheid en vrede geen vanzelfsprekendheden zijn.

Beste aanwezigen, Straks leggen we misschien opnieuw bloemen neer, houden we een moment stilte en keren we terug naar onze dagelijkse bezigheden. Maar ik hoop dat we ook iets meenemen van deze avond. Een beetje meer bewustzijn. Een beetje meer verdraagzaamheid. Een beetje meer respect voor elkaar. En vooral het besef dat vrede niet alleen iets is wat anderen voor ons moeten realiseren. Het begint ook bij ieder van ons.

Laat ons daarom vandaag niet alleen de slachtoffers van oorlog herdenken, maar ook samen de boodschap uitdragen dat oorlog nooit het laatste woord mag krijgen. Dat vrede sterker mag zijn dan geweld. Dat dialoog sterker mag zijn dan verdeeldheid. En dat menselijkheid altijd sterker mag zijn dan haat.

Ik wil iedereen die deze herdenking en onze gezamenlijke fakkeltocht mogelijk heeft gemaakt, van harte bedanken. En in het bijzonder iedereen die vandaag aanwezig is om samen met ons dit belangrijke moment te beleven.

Laten we de herinnering levend houden. Laten we het licht doorgeven. En laten we vooral blijven bouwen aan vrede. Hier, in Herenthout, maar ook ver daarbuiten.

Opdat we nooit vergeten.

Dank u wel.

Sander Ooms
Burgemeester Herenthout

Herdenking Wapenstilstand

Met een fakkeltocht naar het monument van de onbekende soldaat is de herdenking van Wapenstilstand in onze gemeente al verschillende jaren een avondgebeuren. Aan het standbeeld werden bezinningsteksten voorgelezen en werd The Last Post geblazen.

Jan Van Delm droeg een tekst voor uit Hand van Hoop, het onlangs verschenen boek van Alicja Gescinska (Warschau, 1981), geschreven vanuit het standpunt van een hand die toebehoorde aan een vrouw die is omgekomen bij een bombardement in Boetsja, een stad ten noordwesten van de Oekraïense hoofdstad Kiev. De foto van de hand van het slachtoffer, waarbij haar vers gelakte nagels afstaken tegen de modder op haar huid, werd een iconisch beeld van Russische wreedheden in Boetsja.
De felgelakte nagels – vier waren rood, en op de vijfde stond een klein paars hartje, omlijnd met zilverkleurige lak – onthulden de identiteit van de vrouw. Iryna Filkina was 52 jaar oud en werkte als technicus voor verwarmingsinstallaties in een winkelcentrum toen ze om het leven kwam. Vanuit het perspectief van de hand pleit Gescinska in haar boek tegen een naïef pacifisme en voor een weerbaar pacificisme: een actieve houding waarin de vrede zo nodig met een gebalde vuist wordt verdedigd ...

”

Vrede vergt gedeelde waarden, een kader dat bepaalt wat wel en niet aanvaardbaar is. Vrede vergt vrijheid, waardigheid en gerechtigheid. En vrede vergt een hand die meer doet dan alleen maar zalven.

 Zo’n hand ben ik. Ik ben een uitgestrekte hand die naar vrede reikt, en daarom kan ik ook nog een vuist maken. Vrede vergt beide: de uitgereikte hand naar de ander en de kracht van de gebalde vuist. 

Want vrede zonder vuist is als de weide zonder hekken waar de wolf op het schaap toeloopt. Een vuist is nodig om het wrede (met een W) in de mens om te buigen naar een vrede (met een V) in de mens. Als de wreedaardigheid een in het beste geval slapende vulkaan is in de mens, dan zitten er ook andere verborgen krachten in hem: empathie, betrokkenheid, zorgzaamheid, liefde.

 Als de wreedaardigheid in de mens zit, dan geldt dat ook voor de goedaardigheid. Ook daarvan hebben we overvloedige getuigenissen van zij die in de donkerste uren van de mensheid het licht en de warmte in hun medemens voelden. De mens is de mens tot wolf, zegt men altijd: homo homini lupus.

 Maar er bestaat nog een andere waarheid, die we niet mogen vergeten: de mens is de mens tot mens, homo homini homo. Zoals een bliksemschicht zich uit de zwarte wolken ontlaadt, ontlaadt zich uit de diepste zedelijke verwording, een beslissend element: mensenliefde.

Wie vrede wil, moet het vuur van die menselijkheid in zich dragen en doorgeven aan anderen. Wie vrede wil, is niet neutraal in het aangezicht van het kwaad. Wie vrede wil, maakt een keuze tussen goed en kwaad. Wie vrede wil, verstopt zich niet achter lege woorden. Wie vrede wil, is moedig. Wie vrede wil, verzet zich tegen het onrecht, want waar onrecht heerst, kan geen vrede bestaan.

Volgens Albert Camus is het leven absurd. We kunnen ons blijvend afvragen of het leven zin heeft of niet, maar de wereld geeft ons daarop geen antwoord. Het zijn wij zelf die dat antwoord moeten formuleren, met de manier waarop wij leven. Het leven is zoals de mythe van Sisyphus: we rollen een zwaar rotsblok de berg op, maar iedere dag stort het blok weer naar beneden en iedere dag beginnen we opnieuw. Een schijnbaar zinloze bezigheid.

Volgens de Franse schrijver en filosoof mogen we ons daar niet zomaar bij neerleggen. Zin of geen zin, wij moeten koppig blijven doorleven en ons van onze taken kwijten. Wanneer we dat doen, dan is het leven meer dan een last. Het is een van zijn bekendste zinnen geworden: Il faut imaginer Sisyphe heureux. We moeten ons een gelukkige Sisyphus voorstellen.

 Het is een mooie boodschap: zelfs indien het leven absurd is en volstrekt geen zin zou hebben – dan nog moeten we iets van dit leven maken, vastberaden om het rotsblok van het bestaan de berg op te duwen in het volle besef dat het vroeg of laat weer naar beneden zal rollen.

De foto van de hand van Iryna Filkina, waarbij haar felgelakte nagels afstaken tegen de modder op haar huid, werd een iconisch beeld van Russische wreedheden in de Oekraïense stad Boetsja. Beeld: Zohra Bensemra (Reuters)

Vrede begint dichtbij

Even traditiegetrouw op 11 november hield onze burgemeester een toespraak. “Terwijl wij hier in alle rust samen kunnen komen, zijn er elders mensen die niet weten of ze morgen nog een dak boven hun hoofd zullen hebben, of hun kinderen veilig naar school kunnen, of hun familieleden ooit nog zullen terugkeren”, herinnerde Sander Ooms (Eenheid) ons.
Vrede begint volgens onze burgervader ook heel dichtbij: in hoe we met elkaar omgaan, in hoe we luisteren naar mensen die anders denken, in hoe we meningsverschillen oplossen zonder elkaar als tegenstanders te behandelen, en in hoe we respect tonen, zelfs als we het niet met elkaar eens zijn. “Want uiteindelijk hebben we allemaal hetzelfde belang”, weet Ooms, “een warme, veilige en leefbare gemeenschap waarin iedereen zich thuis kan voelen.”

Je kan de toespraak van onze burgemeester hier integraal lezen ...

Amerikaanse soldaten vieren bij de bekendmaking van de Wapenstilstand. Het was op het 11e uur van de 11e dag van de 11e maand dat in 1918 de wapens zwegen. Beeld: Time Life Pictures

Van prins tot keizer: Marc I krijgt een extra pluim op zijn steek

Wie 25 jaar trouw heeft gezworen aan de gilde van Peer Stoet, verdient al eens een promotie. Prins Marc I mag voortaan dan ook aangesproken worden als Keizer Marc I. Een welverdiende bekroning voor de prins van 2002, die zijn extra pluim op de steek dubbel en dik heeft verdiend.

In 2002 werd Marc I verkozen tot Prins Carnaval. Na 25 jaar als Prins werd hij officieel aangesteld tot Keizer Marc I ! Een bijzondere erkenning voor zijn jarenlange inzet en engagement binnen het carnaval. Ook Keizer Gustaaf III mocht een extra bijzondere onderscheiding in ontvangst nemen. Omdat hij maar liefst 25 jaar Prins én 25 jaar Keizer is, werd hij extra bekroond met een ereteken en een extra pluim. Twee prachtige mijlpalen die getuigen van jarenlange passie, traditie en inzet voor het carnaval. Een welgemeende proficiat aan Marc en Gustaaf voor deze bijzondere erkenning!